معرفی بیماری:

بیماری موسوم به " زرد شدن ورید خیار" (CVYV) بیماری ای ویروسی است که غالب  توسط مگس سفید (Bemisia ) Tabaci منتقل می شود و می تواند گیاهان خانواده کدوییان مثل هندوانه، خیار، کدو سبز و خربزه را آلوده کند. مدت زمان دریافت ویروس حداقل 30 دقیقه است و حداقل 15 دقیقه تغذیه از گیاه برای تلقیح آن لازم است. مگس سفید ویروس را به مدت 6 ساعت حفظ می کند و دوره نهفته آن 75 دقیقه است.  لازم است بدانید که این ویروس توسط بذر منقل نمی شود.

این بیماری برای اولین بار در سال 1960 در خانواده کدوییان در اسرائیل گزارش شد. اکنون این بیماری در بسیاری از مناطق جهان  از جمله ایران، اسرائیل، اردن، اسپانیا، سودان، ترکیه و فرانسه نیز گسترش دارد.

 

علائم ویروس زرد شدن ورید خیار در هندوانه، خیار و خربزه:

در هندوانه:

  • در برگهای روی شاخه رونده، می تواند حالت زردی بین رگبرگی و موزاییکی سبز پررنگ/ سبز کم رنگ ایجاد کند. ممکن است برگ های شاخه بطور کلی علاوه حالت موزاییکی، رنگ پریدگی هم داشته باشند. گاهی علائم کلروز بسیار خفیف هم دیده می شود و ممکن است مورد توجه قرار نگیرد.
  • معمولا موجب کاهش رشد و یا توقف رشد هم می شود
  • در میوه می تواند باعث شکافتن کامل میوه شود. و همچنین در قسمت داخلی لکه هایی ایجاد کند. در کشور ما غالبا در مزارع آلوده با میوه شکافته شده روبرو می شویم. به این صورت که میوه ای شکافته شده می بینیم که داخل آن زرد رنگ و سفت شده است.

ویروس CVYV موجب ترک خوردن هندوانه و موزاییکی شدن میوه خیار و خربزه می شود - مشاوره کشاورزی | مرکز مشاوره تخصصی صیفی جات watermelon virus

ویروس زرد شدن ورید در خیار و خربزه:

موجب زرد شدن بین رگبرگی در برگهای شاخه می شود، مشخصه ای که ویروس نام خود را از آن گرفته است. اگرچه بسته به لحظه آلودگی، این زردی می تواند در حالت عمومی نیز رخ دهد ولی معمولا در مراحلی دیده می شود که شاخه رونده ایجاد شده به همین دلیل علایم آن معمولا در بگ های شاخه دیده می شود. در میوه خیار موجب ایجاد موزاییک سبز روشن/ سبز تیره می شود، در حالی که هیچ علامتی در میوه خربزه وجود ندارد. نکته جالب این است که  این ویروس خیار پارتنوکارپیک علائم شدیدی را نشان می دهد، در حالی که خیارهای غیرپارتنوکارپی بدون علامت ویروس گزارش شده است. درکدو حلوایی هم ممکن است بدون علامت باشد یا ممکن است موجب زردی بین رگبرگی خفیف در برگ ها را نشان دهد.

مبارزه و کنترل ویروس زرد شدن ورید خیار

در حال حاضر با دانش کنونی این بیماری قابل درمان نیست و تنها راه پیشگیری از آن است. پیشگیری از طریق:

  • استفاده از واریته های مقاوم (به نظر می رسد، فعلا رقم های هندوانه، ملون و کدو مقاوم به این بیماری تولید نشده اند ولی رقم های خیار مقاوم در جهان وجود دارد)
  • استفاده از نشاها سالم و عاری از ویروس
  • کنترل علف های هرز زیرا این گیاهان معمولا بدون نشان دادن علایم ویروس، ناقل آن هستند.
  • از انجایی که برای انقال این ویروس بیشتر از 15 عدد مگس سفید (لینک بخورد به مقاله مگس سفید) در هر گیاه می تواند کافی باشد! کنترل مگس سفید در مزارع بسیار مهم است.
  • استفاده از مش دوتایی در دریچه گلخانه و قرار دادن دو در یا مش در ورودی در گلخانه ها برای جلوگیری از ورود مگس سفید
  • استفاده از تله های کروموتروپیک زرد
  • در صورت مشاهده اولین بوته آلوده، سریعا آن را کنده و از مزرعه خارج کنید (بهتر است آن را آتش بزنید).
  • در صورتی که فصل قبل یکی ازمحصولات خانواده کدوییان را کشت کردید، برای کشت محصول بعدی حداقل یک ماه فاصله بگذارید تا چرخه مگس سفید شکسته شود. باید بدانید که برنامه های پیشگیری باید حول کنترل مگس سفید باشد.

می توانید برای کنترل مگس سفید به مقاله بهترین روش ها برای مبارزه با مگس سفید در گلخانه و مزارع  مراجعه کنید.

 

ویروس CVYV موجب ترک خوردن هندوانه و موزاییکی شدن میوه خیار و خربزه می شود - مشاوره کشاورزی | مرکز مشاوره تخصصی صیفی جات insta1