نام بیماری

شانکر باکتریایی و پژمردگی آوندی گوجه فرنگی

عامل بیماری

باکتری Clavibacter michiganens

معرفی بیماری

بیماری پژمردگی آوندی می تواند یک مشکل مهم برای تولید گوجه فرنگی باشد. در پژمردگی آوندی باکتری وارد آوندهای چوبی شده و در آن ها تکثیر می یابد و حرکت می کند. در این فرایند، باکتری ها در انتقال آب و مواد غذایی در آوند اختلال ایجاد می کنند و موجب پوسیدگی، پژمردگی و مرگ بخش های هوایی گیاه می شود. از این نظر پژمردگی های باکتریایی مشابه پژمردگی آوندی ناشی از قارچ فوزاریوم هستند.

علایم بیماری

بیماری به صورت لکه هایی روی برگ، ساقه و میوه به صورت پژمردگی ساقه و میوه های گوجه فرنگی ظاهر می گردد. لبه برگ های پایینی گیاه، لکه های سفید تاول مانند نشان می دهند که با افزایش سن قهوه ای می شوند و به یکدیگر می پیوندند. برگ ها پژمرده می شوند و به سمت بالا و داخل می پیچند و بعدا" قهوه ای رنگ و پژمرده خواهند شد ولی نمی افتند. پژمردگی ممکن است تدریجی و یک برگچه بعد از برگچه دیگر، توسعه می یابد.

شانکر باکتریایی و پژمردگی آوندی گوجه فرنگی

نوارهای کم رنگ روی ساقه و دمبرگ و دمبرگچه ها و اغلب در محل اتصال دمبرگ ها به ساقه ظاهر می شود و شانکر ها را تشکیل می دهد. پژمردگی آوندی باکتریایی را گاهی می توان با بریدن ساقه گیاه آلوده با تیغ تیز و جدا کردن آرام دو نیمه از یکدیگر، تشخیص داد؛ در خلال جدا کردن آرام دو نیمه از هم، ماده ای چسبناک در مقاطع دیده می شود. در برش طولی ساقه های آلوده، بافت های آوندی قهوه ای رنگ اند و حفره هایی بزرگ در مغز و بخش پوست ساقه دیده می شود که به سوی سطح خارجی ساقه امتداد دارند و شانکر ها را می سازند.

شانکر باکتریایی و پژمردگی آوندی گوجه فرنگی
شانکر باکتریایی و پژمردگی آوندی گوجه فرنگی

تغییر رنگ بافت های آوندی در تمام طول آوندها ادامه دارد و به میوه ها می رسد و در آنجا هم به سطح بیرونی و سطح میوه و هم به سطح درونی و مرکز دانه ها پیش می رود و در مرکز این میوه ها، حفره های کوچک تیره رنگ ممکن است ایجاد شود. روی میوه لکه های کوچک، کم عمق، آب سوخته، و سفید به وجود می آید که مرکز آن ها بعدا" کمی برجسته، زمخت و زردرنگ می شود. این لکه ها سرانجام شبیه چشم پرنده متشکل از مرکز قهوه ای و هاله ی پیرامونی سفید در می آید که ویژگی این بیماری است.

کنترل

  • اکثر آلودگی ها بر اثر نفوذ باکتری از طریق باران توام با باد در زخم هایی است که روی ریشه، ساقه، برگ و میوه هنگام نشاکاری، یا عملیات دیگر از قبیل بستن بوته ها با نخ و هرس ایجاد می شود.
  • بیماری با به کار بردن بذر عاری از باکتری، سم پاشی حفاظتی با سموم حاوی مس و استرپتومایسین در خزانه، و سترون سازی خاک خزانه ها کنترل می شود.