خاک نامرغوب و نا مناسب یکی از مشکلات اصلی بسیاری از کشاورزان است. مطمنا خاک نا مناسب دلیل اصلی بسیاری از مشکلات دیگر نیز هست. اینکه چرا باید خاک مناسبی داشته باشید و چطور می توانید با کیفیتی داشته باشید که بتوانید تناژ های بالا برداشت کنید را می توانید از مشاوران ما بپرسید.

چند  روش کاربردی برای اصلاح سریع خاک مزارع صیفی جات

روش های کاربردی برای اصلاح سریع خاک مزارع صیفی جات - مشاوره کشاورزی | مرکز مشاوره تخصصی صیفی جات 500 500100

 

خاک مزارع صیفی جات در کشور ما معمولا یک یا چند مورد از مشکلات زیر را دارند:

  • خاک شان شور است
  • خاک شان قلیایی است
  • خاک شان شور قلیایی است
  • خاک شان سنگین و رسی است
  • مزرعه شان آلوده به عوامل بیمارگر یا بذر انگل هایی مانند گل جالیز یا سس است.
  • خاک شان فقیر از عناصر غذایی است (این مورد مشکل جدی ای به شمار نمی رود)

تشخیص دقیق نوع مشکل خاک نیازمند آزمایش های آب و خاک، بررسی سابقه بیماری زایی و مشاوره با کارشناسان مربوطه است.

در این مقاله سعی میکنیم به برطرف کردن مشکل خاک های شور و قلیایی بپردازیم.

بسیاری از مزارع صیفی کاری مناطق جنوبی، شمالی و مرکزی کشور ما تا حدودی شور هستند. شوری خاک و آب یکی از معضلات کشاورزان این مناطق می باشد. شوری های بین یک تا دو (دسی زیمنس بر متر مربع) معمولا مناسب ترین میزان شوری برای کشت صیفی جاتی مانند گوجه فرنگی هستند. تحقیقات نشان داده است که در شوری های زیر یک، رنگ گیری و رسیدگی میوه پایین است. و در شوری های بالای 2 نیز، عملکرد کاهش می یابد به طوری که رسیدن شوری به 4 دسیزیمنس بر متر مربع، می تواند عملکرد را تا نصف کاهش دهد. خسارت شوری فقط کاهش عملکرد نیست، کاهش مقاومت بوته به بیماری ها، کاهش کارایی کودها و سم ها و در کل افزایش هزینه تولید از پیامدهای آن است.

نکته مهمی که وجود دارد این است که نوع و میزان شوری را فقط از طریق آزمون آب و خاک می توان متوجه شد. گاهی می بینیم که در آزمون خاک مقدار EC خاک مثلا 5 دسی زیمنس بر متر مربع بیان شده است. اما آیا این به معنی شور بودن خاک است؟

خیر، در واقع EC یک معیار کلی است و میزان هدایت الکتریکی را نشان می دهد. هر چه میزان کاتیون ها (K2+, Ca2+  Na2+وMg2+) بیشتر باشد، EC بالاتر است. بنابراین گاهی ممکن است بالا بودن EC به دلیل بالا بودن Ca2+ باشد نه اینکه خاک شور بوده! بنابراین برای اینکه متوجه شوید که میزان شوری بالا هست یا نه باید حتما، هم EC را در نظر بگیرید و هم مقدار عناصر را.  

 

بیشترین خسارت های شوری را معمولا در خاک هایی می بینیم که شور قلیایی هستند. در این خاک ها عملا کود دهی هم خیلی فایده ای ندارد زیرا اکثر عناصر میکرو و فسفر نیز قابل جذب نیستند.

به هر حال همه موارد و مشکلاتی که در بالا به آنها اشاره شد، موجب کاهش حاصلخیزی خاک می شوند. احتمالا شما هم تا بحال در این مورد تحقیق کرده اید که هر وقت حرف از حاصلخیزی خاک می شود با جواب هایی مانند کود آلی (کود دامی، کمپوست، ورمی کمپوست، پیت موس و...) بدید به خاک؛ مواجه می شوید. اما باید بدانید در کل برای اصلاح خاک های شور و خاک های سنگین کلا چند راه حل وجود دارد:

اصلاح خاک های شور:

1-استفاده از کودهای آلی: معمولا بهترین راه برای اصلاح خاک استفاده از مواد آلی می باشد. مشکل خاک های شور و خاک های شور قلیایی این است که نمی تواند عناصر را به شکل قابل جذب در اختیار گیاه قرار بگیرد. اضافه کردن ماده آلی در واقع اضافه کردن ماده ای است که می تواند این کار را انجام دهد. از طرف دیگر همانطور که در مقالات قبلی اشاره کردیم. ماده آلی خاک های ما بسیار پایین است و یکی از دلایل اصلی فقر خاک های ما همین، پایین بودن ماده آلی است. توجه داشته باشید که کودهای دامی مانند کود گاوی، گوسفند و کود تک سم برای این موضوع بسیار بسیار بهتر از کودهای مرغی هستند. در واقع ماده آلی کود مرغی بسیار پایین است و شوری بالاتری دارد.  اما گزینه بهتر احتمالا کمپوست ها و خاک های آلی ای باشند که بیش از 20 درصد ماده آلی داشته باشند. این خاک ها بسیار کاراتر و سریع تر مشکل را برطرف می کنند.

نکته مهم در استفاده از این کودها این است که بیشترین کارایی را در حالتی دارند که در تمام خاک پشته مورد استفاده قرار گیرند، نه فقط در شیارها!

نکته دیگر اینکه برای اصلاح خاک از طریق مواد آلی، باید در زمان خاک ورزی این کار را انجام دهید و برعکس درختکاری اینکار در زمان رشد ممکن نیست.

2- استفاده از اسیدها: اخیرا استفاده از انواع اسید برای اصلاح خاک های شور بسیار رایج شده است. نحوه عمل این مواد ضربتی و سریع است. این مواد کارایی مواد آلی را ندارند اما در زمان رشد قابل استفاده هستند و می توانند از شوری ناشی از کود دهی و آبشویی ها را برطرف می کنند.

  • استفاده از اسید سولفوریک برای اصلاح خاک: روشی کاملا ضربتی است و موقتا pH حاک را کاهش می دهد. این روش ارزان و آسان است. موجب در دسترس قرار گرفتن فسفر و عناصر ریز مغذی، کاهش هزینه کودها و از بین رفتن عوامل بیمارگر خاکزی می شود. محققان معتقدند که استفاده از اسید سولفوریک در کوتاه مدت موجب اصلاح خاک و در دراز مدت موجب کاهش حاصلخیزی خاک می شود.
  • استفاده از اسید فسفریک برای اصلاح خاک: معایبی مشابه معایب اسید سولفوریک را دارد. این روش در نشا کاری بسیار روش کارا و موثری به نظر می رسد زیرا موجب افزایش ریشه زایی و از بین رفتن عوامل بیمارگر بستر می شود. در مزارع هم این نوع اسید معمولا در زمان گلدهی و ریشه زایی در محصولات حساس به بیماری ها و خاک های دارای عوامل بیماری زا بیشتر استفاده می شود.
  • استفاده از اسید نیتریک: معایب دو روش قبلی را دارد. این روش در زمان رشد رویشی در خاک های قلیایی استفاده می شود. این اسید معمولا با هدف تامین نیتروژن و کاهش pH استفاده می شود اما باید توجه داشت که وجود نیتروژن قابل دسترس در خاک کاملا وابسته به وجود باکتری های تثبیت کننده است این در حالی است که استفاده زیاد از این نوع اسید می تواند این باکتری ها را از بین ببرد و درنتیجه تاثیر منفی داشته باشد و اتفاقا موجب کاهش نیتروژن قابل دسترس شود.
  • استفاده از انفیوریک اسید: بهترین و کاراترین اسید برای اصلاح خاک، مخصوصا خاک های قلیایی؛ اسید انفیوریک است. اسد انفوریک خاصیت خورندگی ندارد. ضربه ای عمل نمی کند و تدریجی و موثر عمل می کند. قابلیت جذب عناصر وابسته به pH مانند فسفر را کاملا افزایش می دهد و موجب ریشه زایی و افزایش رشد می شود. جالب تر اینکه اگر در میزان توصیه شده مورد استفاده قرار گیرد، اثر منفی آن برای خاک قابل چشم پوشی است.

3- استفاده از سایر شوری زدا ها: امروزه انواع شوری زدا در بازار موجود است که می توان از آنها جهت اصلاح خاک های شور استفاده کرد. اما نوع شوری زدای مورد استفاده باید متناسب با نوع شوری خاک شما باشد. به همین دلیل توصیه می کنیم خرید شوری زدا را حتما با مشاوره با کارشناسان مربوطه و با داشتن آزمون خاک انجام دهید. نکته دیگر اینکه تحقیقات و داده های تجربی نشان می دهد که برای رفع شوری خاک باید از چند نوع شوری زدا به صورت متناوب و همراه با آب شویی استفاده شود. استفاده از شوری زدا به طور کلی موجب آزاد شدن یون های عامل شوری و ایجاد ترکیبات قابل حل می شود. در نتیجه با قابل حل شدن این یون های عامل شوری می توان آنها را آبشویی کرد و از منطقه ریشه خارج نمود. معمولا مصرف شوری زدا ها قبل از کشت بهتر جواب می دهد. برای این منظور توصیه می شود پیش از مصرف شوری زداها، خاک شخم عمیق زده شود  تا نفوذ پذیر گردد. سپس ترجیحا خاک کرت بندی (در آبیاری غرق آبی) یا جوی و پشته (در آبیاری قطره ای) ایجاد شود شوری زدا ها تزریق شود و در نهایت با فاصله چند ساعت تا چند روزه، آبیاری سنگین انجام شود.