آشنایی با انواع بذر گوجه فرنگی

انواع بذرگوجه فرنگی

تنوع بذر گوجه فرنگی بسیار زیاد است. گوجه فرنگی دارای انواع گونه‌های وحشی است؛ که امروزه بسیاری از فرآیندهای تولید بذر توسط شرکت‌های تولیدکننده در دنیا بر روی این گونه‌ها انجام می‌گیرد. در پی شناخت انواع بذر گوجه فرنگی، باید فاکتورهای متفاوتی را در نظر داشته باشیم. بذرهای گوجه فرنگی طبقه بندی‌های متفاوتی دارد که در زیر به آن‌ها می‌پردازیم.

انواع بذر گوجه براساس روش تولید و اصلاح ژنتیکی

واریته‌های گوجه فرنگی براساس روش اصلاح شده بذری آن‌ها به چهار دسته کلی تقسیم‌بندی می‌گردند:

بذرهای بومی، استاندارد یا هریلوم (Heirloom):

بذر موروثی یا بومی به بذری گفته می‌شود که از یک رقم گیاهی به‌دست آمده و در طول نسل‌های متوالی منتقل شده است. با این حال، شاید مهم‌تر از همه، واژه موروثی (Heirloom) بیشتر یک اصطلاح بازاریابی باشد. در ضمن برخی معتقدند که یک رقم موروثی باید حداقل ۵۰ سال قدمت داشته باشد، در حالی که برخی دیگر قدمت بیشتری را برای آن در نظر می‌گیرند.

ارقام موروثی باید دگرگرده‌افشانی (Open-pollinated) داشته باشند؛ به این معنا که گرده‌افشانی آن‌ها به‌طور طبیعی توسط حشرات، پرندگان، باد یا سایر جانوران انجام می‌شود. در مورد بذر گوجه‌ فرنگی، این گرده‌افشانی می‌تواند از طریق خودگرده‌افشانی (Self-pollination) نیز صورت گیرد. بذری که از یک رقم موروثی تولید می‌شود، تا زمانی که گل‌ها توسط همان رقم گرده‌افشانی شده باشند، گیاهانی با ویژگی‌های مشابه رقم والد (True to type) ایجاد خواهد کرد.

نکته مهم این است که:

همه ارقام موروثی، دگرگرده‌افشانی هستند، اما همه گیاهان دگرگرده‌افشان، موروثی محسوب نمی‌شوند.

بذرهای هیبرید یا اصلاح شده (Hybrid Plants)

گیاهان هیبرید به‌صورت دستی توسط اصلاح‌گران گیاهی تولید می‌شوند. در این روش، دو گیاه والد که هرکدام دارای صفات خاص و مطلوبی هستند، با یکدیگر تلاقی داده می‌شوند.

برای مثال: یک والد ممکن است دارای طعم شیرین مطلوب باشد و والد دیگر دارای میوه‌های بزرگ‌تر باشد.

بذرهای حاصل از این تلاقی نسل اول، هیبریدهای F1 نامیده می‌شوند. این فرآیند به‌صورت کاملاً برنامه‌ریزی‌شده انجام می‌شود تا گیاهان حاصل، ترکیبی از صفات مطلوب هر دو والد را داشته باشند. غالب بذرهای موجود گوجه فرنگی از همین نوع می‌باشد. چرا که در این ارقام عملکرد بالاتر، یکنواختی، زودرسی و ویژگی‌های بازارپسندی مانند سفتی بافت، ماندگاری و طعم مشخص می‌شوند. شرکت‌های اصلاح بذر معمولاً هیبریدها را برای مقاومت بهتر در برابر آفات و بیماری‌ها هم پرورش می‌دهند که همین موضوع باعث کاهش نیاز به سم‌پاشی و استفاده‌ی بهینه‌تر از زمین کشاورزی می‌شود.

برخلاف ارقام موروثی و سایر گیاهان دگرگرده‌افشان، بذری که از گیاهان هیبرید ذخیره می‌شود، در نسل بعدی معمولاً ویژگی‌های مشابه والد را حفظ نمی‌کند و گیاهان حاصل؛ از نظر ژنتیکی متنوع‌تر و معمولاً ضعیف‌تر (کم‌قدرت‌تر) خواهند بود.

ارقام تراریخته (GMO)

یک گیاه GMO (Genetically Modified Organism) یا موجود زنده اصلاح‌شده ژنتیکی، گیاهی است که ساختار ژنتیکی آن با استفاده از فناوری‌های زیست‌فناوری تغییر داده شده است.

در این روش، دانشمندان می‌توانند ویژگی‌های خاصی را با وارد کردن ژن‌های جدید به DNA گیاه تغییر دهند. به عبارتی گیاهانی هستند که DNA آن‌ها با روش‌های مهندسی ژنتیک تغییر یافته است.

برای مثال: ایجاد مقاومت در برابر آفات،افزایش مقاومت به علف‌کش‌ها،یا ایجاد صفات خاص دیگر.

بذرهای دستگیر (F2)

به بذرهای استخراج شده از میوه‌های تولیدی بذر هیبرید برای کشت مجدد بذر دستگیر می‌گویند که اغلب با کاهش کیفیت محصول مواجه هستیم.

براساس تیپ یا عادت رشدی بوته

واریته‌های گوجه فرنگی براساس تیپ رشدی بوته به سه دسته کلی تقسیم‌بندی می‌گردند:

ارقام رشد محدود (Determinate)

گیاهان رشد محدود (Determinate) که گاهی گوجه‌فرنگی بوته‌ای (Bush tomatoes) نیز نامیده می‌شوند، تنها تا ارتفاع مشخصی رشد کرده و سپس رشد رویشی آن‌ها متوقف می‌شود. ارتفاع این گیاهان معمولاً کمتر از ۶۰ سانتی‌متر تا حدود ۹۰ سانتی‌متر متغیر است. در این گیاهان، شاخه‌های کوتاهی تشکیل می‌شود که هر یک به خوشه گل ختم می‌شوند سپس، گوجه تولید می‌کنند.

رشد گیاه در ارتفاع معینی پایان می‌یابد و در انتهای ساقه اصلی نیز یک خوشه گل انتهایی تشکیل می‌شود. میوه‌ها در مدت زمانی کوتاهی به‌تدریج رسیده و برداشت می‌شوند. از آنجا که رشد این گیاهان محدود است، میزان تولید آن‌ها نیز محدود است. برخی از ارقام رشد محدود، عملکرد اولیه بسیار بالایی دارند و پیش از آنکه سایر انواع گوجه‌فرنگی وارد مرحله باردهی شوند، محصول قابل‌توجهی تولید می‌کنند. از انواع ارقام رشد محدود می‌توان به بذر گوجه سمدو، بذر گوجه بریویو، بذر گوجه باسیمو، بذر گوجه بدرو، بذر گوجه برنتا، بذر گوجه متین، بذر گوجه سانسید6189 و بذر گوجه سرین اشاره کرد.

ارقام رشد نامحدود (Indeterminate)

واریته‌های رشد نامحدود (Indeterminate) که اغلب گوجه‌فرنگی رونده یا پیچنده (Vining tomatoes) نامیده می‌شوند. تا زمانی که بر اثر سرمازدگی یا یخبندان از بین بروند، به رشد خود ادامه می‌دهند. هر گیاه دارای شاخه‌ها و پاجوش‌های فراوانی است و می‌تواند به اندازه بسیار بزرگی برسد. این گیاهان به‌طور مداوم گل تولید کرده، میوه تشکیل می‌دهند و تا زمان مرگ گیاه به باردهی ادامه می‌دهند؛ در نتیجه برداشت محصول به‌صورت مرحله‌ای و پیوسته در سراسر فصل رشد انجام می‌شود.

عمده این ارقام برای کشت در گلخانه یا به صورت داربستی توصیه می‌گردد. از انواع ارقام رشد نامحدود می‌توان به واریته‌های 4021، بذر خربزه جانان، بذر گوجه 1012 شاره کرد. لازم به ذکر است که کشت برخی از این ارقام در مناطقی از کشور ایران هم در فضای باز و هم در گلخانه‌ها و به صورت دو منظوره انجام می‌گیرد.

ارقام نیمه‌رشد محدود (Semi-determinate)

گیاهان نیمه‌رشد محدود (Semi-determinate) از نظر اندازه، حد واسط بین انواع رشد محدود و رشد نامحدود هستند. این گیاهان نسبت به انواع رشد نامحدود، پاجوش‌های کمتری تولید می‌کنند و معمولاً ارتفاع آن‌ها بین ۹۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر می‌رسد. استفاده از انواع بذر گوجه فرنگی نیمه محدود منحصر به فضای گلخانه نبوده و از این ارقام در کشت‌های داربستی گوجه فرنگی در فضای آزاد (در فصول گرم مناطق معتدله و نیز در فصول پاییز و زمستان مناطق گرمسیر) نیز استفاده می‌گردد، مشروط بر این که منطقه مورد نظر بادخیز نبوده و یا جهت مقابله با بادهای غالب تمهیداتی از قبیل احداث بادشکن اندیشیده شود.

براساس نوع کشت

واریته‌های گوجه فرنگی براساس نوع کشت به سه دسته کلی تقسیم‌بندی می‌گردند:

1. مناسب کشت در فضای باز: عموما شامل ارقام رشد محدود می‌شوند.
2. مناسب کشت در گلخانه: عموما شامل کشت ارقام رشد نامحدود می‌شود.
3. دومنظوره: عموما شامل ارقام رشد نامحدود و نیمه رشد محدود می‌گردد که قابلیت کشت در فضای باز و به صورت داربستی نیز دارند.

براساس دوره رسیدگی

واریته‌های گوجه فرنگی براساس دوره رسیدگی به چهار دسته‌کلی تقسیم‌بندی می‌گردند:

1. بذر بسیار زودرس: این ارقام معمولا 65 تا 70 روز بعد از انتقال نشا به زمین اصلی رسیده و آماده برداشت می‌گردند. ارقامی مثل ساکاتا، ۲۱۸، 1461، بذر گوجه اولا، اسپاد و بذر گوجه جاوید در این دسته قرار می‌گیرند.

2. بذر گوجه زودرس: این ارقام معمولا 70 روز بعد از انتقال نشا به زمین رسیده و آماده برداشت می‌گردند. ارقامی مثل بذر گوجه افرا، بذر پارسیان، ۲۴۶۶، دیاکو، در این دسته قرار می‌گیرند.

3. ارقام نسبتا زودرس: این ارقام معمولا 80 روز بعد از انتقال نشا به زمین رسیده و آماده برداشت می‌گردند. ارقامی مثل بذر گوجه بریویو، بذر برنتا، بذر سمدو، بذر بدرو، بذر کاسیو، بذر برایس، رقم سرین، رقم یارا، رقم سانسید و رقم رعد در این دسته قرار می‌گیرند.

4. بذر میان رس: این ارقام معمولا 100 روز بعد از انتقال نشا به زمین رسیده و آماده برداشت می‌گردند. ارقامی مثل بذر گوجه ۸۳۲۰، بذر بسیمو، بذر متین، بذر الیسا، بذر بتیسا، برلیانت، سی ال ایکس در این دسته قرار می‌گیرند.

5. بذر دیررس: این ارقام به طور معمول 110 تا 120 روزبعد از انتقال نشا می‌رسند. ارقامی مثل ساترنو، کومودورو، در این دسته قرار می‌گیرند. که بیشتر این ارقام منسوخ شده اند.

بذر گوجه‌ فرنگی بر اساس تیپ میوه (Fruit Type)

شرکت‌های تولیدکننده بذر معمولاً ارقام گوجه‌فرنگی را بر اساس تیپ میوه دسته‌بندی می‌کنند. این تقسیم‌بندی علاوه بر شکل ظاهری، ویژگی‌هایی مانند اندازه، وزن، کاربرد، بازار هدف و سلیقه مصرف‌کننده را در بر می‌گیرد. به همین دلیل، اصطلاح «تیپ میوه» از نظر علمی دقیق‌تر از «شکل یا قالب میوه» است. رایج‌ترین تیپ‌های میوه در صنعت بذر شامل گوجه‌های گرد، گیلاسی، زیتونی یا انگوری، آلویی یا رومی، بیف و گلابی هستند.

با این حال، در بازار ایران اصطلاحاتی مانند بلوکی و تخم‌مرغی نیز به‌طور گسترده توسط کشاورزان و فروشندگان بذر استفاده می‌شود؛ ازاین‌رو در ادامه، علاوه بر معرفی تیپ‌های متداول جهانی، به اصطلاحات رایج بازار ایران نیز اشاره شده است.

تیپ گرد(Round or Glob)

تیپ گرد، متداول‌ترین فرم گوجه در بازار جهانی است و بخش عمده ارقام تازه‌خوری، گلخانه‌ای و صادراتی شامل بذر گوجه گرد می‌شود. این ارقام میوه‌هایی با شکل گرد یا کمی کروی تولید می‌کنند و در تیپ‌های رشد محدود، نیمه‌محدود و رشد نامحدود یافت می‌شوند.

یکنواختی شکل، بازارپسندی، عملکرد بالا و قابلیت حمل‌ونقل مناسب، از مهم‌ترین دلایل محبوبیت این تیپ است. در ایران نیز بسیاری از ارقام گلخانه‌ای و صادراتی دارای میوه‌های گرد هستند و بازار کشورهای حوزه خلیج فارس، عراق و آسیای میانه استقبال خوبی از این تیپ می‌کند.

تیپ بلوکی (Blocky)؛ اصطلاح رایج در بازار ایران

اصطلاح بذر گوجه بلوکی در منابع بین‌المللی به‌عنوان یک تیپ مستقل گوجه‌فرنگی شناخته نمی‌شود و بیشتر در بازار ایران، ترکیه و برخی کشورهای منطقه برای توصیف ارقامی به‌کار می‌رود که میوه‌هایی گرد با شانه‌های پهن‌تر، فرم چهارگوش‌تر و بافت سفت‌تر دارند. بسیاری از این ارقام در کاتالوگ شرکت‌های بین‌المللی در گروه گرد طبقه‌بندی می‌شوند.

در بازار ایران، ارقام بلوکی بیشترین تقاضا را در میان کشاورزان مناطق جنوبی کشور دارند و بخش قابل‌توجهی از تولید آن‌ها علاوه بر بازار داخلی، به کشورهای عراق، افغانستان، پاکستان، امارات و سایر کشورهای منطقه صادر می‌شود. از نمونه ارقام پرطرفدار این گروه می‌توان به بریویو، بدرو، باسیمو، برنتا، CLX و سمدو اشاره کرد.

تیپ آلویی یا روما تایپ (تخم مرغی و کشیده)

این تیپ که در بازار ایران اغلب با عنوان بذر گوجه تخم‌ مرغی شناخته می‌شود، دارای میوه‌هایی کشیده، بیضی‌شکل یا تخم‌مرغی است. نسبت گوشت به آب در این ارقام بیشتر بوده و تعداد حفره‌های بذری کمتر است؛ به همین دلیل برای تولید رب، سس، کنسرو و سایر محصولات فرآوری‌شده گزینه مناسبی محسوب می‌شوند.

در سال‌های اخیر، با تغییر ذائقه بازار و افزایش تقاضا برای گوجه‌های تازه‌خوری، سطح زیر کشت برخی ارقام تخم‌مرغی کاهش یافته است؛ با این حال همچنان در صنایع تبدیلی و تولید رب جایگاه مهمی دارند. از ارقام شناخته‌شده این تیپ در ایران می‌توان به متین، الیسا، گلسار و Sunseed 6189 اشاره کرد.

۴. تیپ گیلاسی (Cherry)

گوجه‌های گیلاسی دارای میوه‌های کوچک، گرد و معمولاً با وزن کمتر از ۳۰ گرم هستند. این ارقام به دلیل طعم شیرین، بازارپسندی و مصرف به‌صورت تازه‌خوری، سالاد و بسته‌بندی‌های کوچک، در سال‌های اخیر محبوبیت زیادی در بازار داخلی و صادراتی پیدا کرده‌اند. بیشتر ارقام گیلاسی در گلخانه کشت می‌شوند، هرچند ارقام مناسب فضای باز نیز وجود دارد.

۵. تیپ زیتونی یا انگوری (Grape)

بذر گوجه زیتونی یا انگوری از نظر اندازه به گوجه گیلاسی نزدیک هستند، اما میوه‌هایی کشیده‌تر و بیضی‌شکل دارند. استحکام بافت، ماندگاری بالا و مقاومت بیشتر در برابر ترک‌خوردگی باعث شده است این تیپ یکی از گزینه‌های مناسب برای صادرات و بسته‌بندی‌های لوکس باشد.

نکته:

شکل میوه در گوجه‌فرنگی تنها به این چند تیپ محدود نمی‌شود و تیپ‌های دیگری مانند بیف(Beefsteak)، گلابی(Pear) و شیاردار(Ribbed or Marmande) نیز در برنامه‌های اصلاح نباتات و بازار جهانی وجود دارند. با این حال، تیپ‌های معرفی‌شده بیشترین سهم را در تولید و تجارت بذر گوجه‌فرنگی ایران دارند.

بذر گوجه‌فرنگی بر اساس کاربرد و بازار هدف

یکی از مهم‌ترین معیارها در انتخاب بذر گوجه‌فرنگی، توجه به کاربرد نهایی محصول و بازار هدف است. همه ارقام گوجه برای یک هدف اصلاح نشده‌اند؛ برخی برای مصرف تازه و عرضه در بازار طراحی شده‌اند، برخی برای صنایع تبدیلی مانند تولید رب و سس، و برخی با هدف تأمین نیاز بازارهای صادراتی توسعه یافته‌اند. در انتخاب رقم مناسب، کشاورز باید علاوه بر عملکرد، به عواملی مانند شکل و اندازه میوه، میزان سفتی، درصد مواد جامد محلول (Brix)، ماندگاری پس از برداشت، قابلیت حمل‌ و نقل و نیاز بازار مقصد توجه کند.

بذر گوجه‌ فرنگی تازه‌ خوری (Fresh Market Tomato)

بذر گوجه فرنگی تازه خوری برای عرضه مستقیم به بازار مصرف طراحی می‌شوند. در این ارقام، ویژگی‌هایی مانند ظاهر جذاب، رنگ یکنواخت، طعم مطلوب، اندازه مناسب، سفتی میوه و بازارپسندی اهمیت زیادی دارد.

بسیاری از ارقام گلخانه‌ای و فضای باز که برای فروش در بازارهای داخلی یا صادراتی تولید می‌شوند، در گروه گوجه‌های تازه‌ خوری قرار می‌گیرند. این ارقام معمولاً باید پس از برداشت کیفیت ظاهری خود را حفظ کرده و قابلیت انتقال به بازارهای دورتر را داشته باشند.

بذر گوجه‌ فرنگی صنعتی (Processing Tomato)

بذر گوجه‌ فرنگی صنعتی برای استفاده در صنایع تبدیلی مانند تولید رب، سس، پوره و کنسرو کشت می‌شود. این ارقام، ویژگی‌هایی مانند درصد ماده خشک بالاتر، گوشت بیشتر، آب کمتر، رنگ مناسب، رسیدگی یکنواخت و قابلیت برداشت مکانیزه اهمیت زیادی دارد.

ارقام صنعتی معمولاً نسبت به گوجه‌های تازه‌ خوری شکل و بازارپسندی متفاوتی دارند، زیرا هدف اصلی آن‌ها افزایش راندمان فرآوری و کیفیت محصول نهایی کارخانه است. از جمله ارقام صنعتی می توان به تومانیکا، ۱۸۰۰ اشاره داشت.

بذر گوجه‌فرنگی دومنظوره

برخی ارقام گوجه‌ فرنگی به گونه‌ای هستند که قابلیت استفاده برای بازار تازه‌خوری و صنایع تبدیلی را دارند. این ارقام برای مناطقی که کشاورز ممکن است بر اساس شرایط بازار بین فروش تازه یا تحویل به کارخانه تصمیم‌گیری کند، گزینه مناسبی هستند. ارقام دومنظوره معمولاً تعادلی بین ویژگی‌هایی مانند عملکرد بالا، کیفیت میوه، درصد گوشت، سفتی و ماندگاری ایجاد می‌کنند.

بذر گوجه‌فرنگی بر اساس بازار هدف

بذر گوجه‌فرنگی مناسب بازار داخلی

ارقام مناسب بازار داخلی بر اساس نیاز مصرف‌کنندگان، شرایط حمل‌ونقل داخلی و سلیقه بازار هر منطقه انتخاب می‌شوند. در این ارقام ممکن است ویژگی‌هایی مانند طعم، اندازه مناسب، عملکرد بالا و سازگاری با شرایط اقلیمی منطقه در اولویت باشد. مثلا، ممکن است رقمی در یک منطقه به دلیل شکل ظاهری و عملکرد بالا محبوب باشد، اما همان رقم برای بازار صادراتی به دلیل ماندگاری کمتر مناسب نباشد.

بذر گوجه‌فرنگی صادراتی

بذر گوجه‌فرنگی صادراتی به ارقامی گفته می‌شود که محصول آن‌ها توانایی تأمین استانداردهای بازارهای خارجی را داشته باشد. صادراتی بودن یک رقم به معنی یک گروه ژنتیکی جداگانه نیست، بلکه مجموعه‌ای از ویژگی‌های مطلوب برای تجارت است.

مهم‌ترین ویژگی‌های ارقام صادراتی عبارت‌اند از:

• یکنواختی اندازه و شکل میوه
• رنگ‌گیری مناسب و ظاهر بازارپسند
• سفتی بافت برای تحمل حمل‌ونقل
• ماندگاری بیشتر پس از برداشت
• مقاومت مناسب در برابر ترک‌خوردگی
• عملکرد بالا و یکنواخت
• مقاومت ژنتیکی به برخی بیماری‌های مهم

بسیاری از ارقام صادراتی، به‌خصوص در کشت‌های گلخانه‌ای، علاوه بر کیفیت میوه دارای مقاومت‌های ژنتیکی متداولی مانند مقاومت به ورتیسیلیوم، فوزاریوم، نماتد و برخی ویروس‌ها هستند.

نکته مهم در انتخاب بذر

کاربرد محصول و بازار هدف دو مفهوم جدا از یکدیگر هستند. یک رقم می‌تواند هم‌زمان برای تازه‌خوری مناسب باشد و بازار صادراتی داشته باشد؛ یا یک رقم صنعتی فقط برای بازار داخلی تولید شود. بنابراین هنگام خرید بذر، باید بر اساس مجموعه‌ای از عوامل شامل نوع مصرف، بازار فروش، شرایط اقلیمی، روش کشت و ویژگی‌های ژنتیکی رقم انجام شود، نه فقط بر اساس یک عنوان تجاری مانند صادراتی یا صنعتی.

اصطلاحات تخصصی و رایج در بازار بذر گوجه‌فرنگی

در بازار بذر گوجه، برخی اصطلاحات توسط کشاورزان، فروشندگان و تولیدکنندگان استفاده می‌شود که لزوماً یک دسته‌بندی رسمی در اصلاح نباتات نیستند. این اصطلاحات معمولاً به ویژگی‌های خاص رقم، روش مدیریت تولید یا قابلیت تجاری محصول اشاره دارند. شناخت این اصطلاحات به کشاورزان کمک می‌کند هنگام خرید بذر، انتخاب دقیق‌تری داشته باشند.

بذر گوجه‌فرنگی صادراتی چیست؟

اصطلاح «بذر صادراتی» در بازار به ارقامی گفته می‌شود که محصول آن‌ها توانایی ورود به بازارهای صادراتی را دارد. صادراتی بودن یک رقم، یک ویژگی ژنتیکی مستقل یا یک گروه جداگانه از بذرها نیست؛ بلکه نتیجه مجموعه‌ای از صفات مطلوب برای تجارت بین‌المللی است.

ارقام صادراتی معمولاً دارای ویژگی‌هایی مانند:

• یکنواختی شکل و اندازه میوه
• رنگ مناسب و ظاهر بازارپسند
• سفتی بافت و تحمل حمل‌ونقل
• ماندگاری پس از برداشت
• مقاومت مناسب به ترک‌خوردگی
• عملکرد یکنواخت
• مقاومت‌های ژنتیکی به بیماری‌های مهم هستند.

به همین دلیل ممکن است یک رقم از نظر ژنتیکی یک هیبرید گلخانه‌ای باشد، از نظر تیپ میوه گرد یا بلوکی باشد و هم‌زمان به دلیل کیفیت میوه، در گروه ارقام صادراتی قرار گیرد.

بذر گوجه‌فرنگی سه‌حلقه‌ای چیست؟

“سه‌حلقه‌ای” نیز مانند صادراتی یک دسته‌بندی رسمی اصلاحی نیست، بلکه اصطلاحی رایج در میان تولیدکنندگان گلخانه‌ای است. این اصطلاح معمولاً به سیستم تولیدی اشاره دارد که در آن بوته گوجه‌فرنگی برای تولید تعداد مشخصی خوشه یا حلقه بارده مدیریت می‌شود. هدف این سیستم، افزایش گردش تولید، یکنواختی محصول، مدیریت بهتر فضای گلخانه و کاهش فشار بیماری‌هاست.

معمولاً ارقامی انتخاب می‌شوند که ویژگی‌هایی مانند:

• رشد رویشی کنترل‌شده
• تشکیل سریع خوشه گل
• فاصله میان‌گره مناسب
• عملکرد بالا در دوره کوتاه
• کیفیت یکنواخت میوه داشته باشند.

بنابراین، سه‌حلقه‌ای بودن مربوط به روش مدیریت کشت است، نه اینکه یک نوع بذر جداگانه در کنار هیبرید، OP یا گلخانه‌ای باشد.

براساس ویژگی کیفی میوه

ارقام گوجه فرنگی براساس ویژگی‌های کیفی میوه به دسته‌های زیر تقسیم می‌گردند:

• سفتی بالا
• ماندگاری بالا
• حمل و نقل پذیری بالا
• بریکس (قند) بالا
• عملکرد بالا
• یکنواختی میوه
• بازارپسندی بالا
• کیفیت گوشت میوه

براساس مقاومت به انواع تنش‌ها

ارقام گوجه فرنگی براساس مقاومت به تنش‌ها به دسته‌های زیر تقسیم می‌گردند:

• مقاومت به بیماری‌های قارچی و باکتریایی
• مقاوم به انواع ویروس‌ها
• مقاوم به نماتدها
• مقاوم به گرما
• مقاوم به خشکی
• مقاوم به شوری
• مقاومت به رطوبت